АНУ-ын “Дельта-2” пуужингийн түлшний сав Бүрэнд “зочилсон” бололтой
Хоёрдугаар сарын 19-ний өдөр 12.00 цагийн үед Төв аймгийн Бүрэн сумын нутаг Ханангийн өвөр хэмээх газарт асар хүчтэй дуу чимээ гарган төмөр биет унасан нь сүүлийн хоёр хоногийн дуулиан боллоо. Тухайн үйл явдлын дараа ОБЕГ, ЦЕГ, БХЯ, Зэвсэгт хүчний жанжин штаб, Одон орон судлалын үндэсний төвийн ажилтнууд газар дээр нь очиж, уг биетийг шинжээд “Маш өндөр технологиор бүтээсэн эд байна. Сансрын пуужин юм уу, хиймэл дагуулын хэсэг унаж иржээ” гэсэн дүгнэлтийг гаргаад өчигдөр тусгай машинд уг төмрийг ачин Улаанбаатарт авчраад нарийн шинжилгээ хийж эхэллээ.
Ерөнхий сайдад ч энэ талаар дэлгэрэнгүй танилцуулсан. Тэд бүгд л сансраас унаж ирсэн биет гэхээс өөрийг хэлж мэдэхгүй байна. Нөгөө “Танк хүлдэг” онигоо шиг л юм болцгоож байх шиг.
“За яахав, тэгээд юу ч болсон сансраас унаж ирсэн” гэсэн дүгнэлт гаргацгаах уу хэмээн ярилцжээ. Эрдэмтэн, судлаачидтайгаа нийлж байгаад яг нарийн дүгнэлтийг дор хаяж 21 хоногийн дараа хийх боломжтой гээд Монголын мундагчууд тарцгаалаа.
Дельта-2 пуужингийн хоёр дахь угсраа хэсгийн даралтын сав 1997 оны нэгдүгээр сарын 22-ны өдөр Техас мужийн Сегуин хотын ойролцоо унасан байлаа. (30 кг жинтэй, титан)
АНУ-ын Техас мужийн Жорж таун хотын ойролцоо 1997 оны нэгдүгээр сарын 22-нд Дельта-2 пуужингийн хоёр дахь угсраа хэсгийн түлшний сав унасан байгаа нь (250 кг жинтэй зэвэрдэггүй ган)
Харин “Өнөөдөр” сониныхон эл биетийг АНУ-ын “Сансрын золиосны зөөгч машин” хэмээн нэрлэгддэг “Дельта-2” зөөгч пуужингийн хоёрдугаар угсрааны шингэн түлшний (dinitrogen) “танк” буюу бидний хэлдгээр түлшний сав нь Монголд ийнхүү унасан байх магадлалтайг олж тогтоолоо. Үүнийг мэдэхэд тийм их сүр дуулиан, хөл хөөрцөг болох шаардлага байсангүй. Америкчууд “CHALLENGER” хөлгийнхөө сүйрлээс хойш (1986 он.ред) Дельта зөөгч пуужинг ашиглах болсон юм. Гэхдээ нэг л удаа ашиглагддаг буюу хиймэл дагуулыг тойрог замд гаргаад, эвдэрч салдаг учраас “золиосны машин” гэж нэрлэдэг болсон хэрэг. “Дельта-2”-ыг NASA 2007 оныг хүртэл 125 төсөлд тун амжилттай ашиглаад байгаа юм. Энэ пуужингийн хоёрдугаар угсраанд AJ 10-118 K (AEROJET) хөдөлгүүрийн асаагуурын тэжээл, түлшний савнаас гадна, “Дельта-2”-ын “уураг тархи” нь буюу инерцийн тавцан, удирдлагын систем байдаг аж.
1997 оны нэгдүгээр сарын 22- ны өдөр АНУ-ын Жорж таун хотын ойролцоо “Дельта-2” зөөгч пуужингийн хоёрдугаар угсраа унасан юм билээ. Тухайн зургийг бид Бүрэн сумын нутагт сая унасан биеттэй харьцуулан үзлээ. Ерөөсөө ялгарах юм алга. “Дельта-2”- ын зэвэрдэггүй гангаар хийсэн (250 кг жинтэй байдаг) түлшний савны хэсэг нь, даралтын бөөрөнхий савныхаа хамт ийнхүү Монголд унасан юм биш үү.
Түүнчлэн манайхныг “мангартуулж” одон орон, геофи зикийн судалгааны төвийнхөнд учрыг нь ол хэмээн үүрэгдээд үлдээсэн үл мэдэгдэх тоо, үсгийн учрыг ч тайлахад амархан аж.
JN 021271 гэсэн тоо бол бидний олж мэдсэнээр зөвхөн АНУ-д хэрэглэдэг сансрын пуужингийн шингэн түлшний патентын дугаар юм байна. Хааяа, хааяа иймэрхүү “юм” сансраас унаад ирдэг. Гэхдээ мэдээж манайхаас өөр газар урьдчилан мэдээд аюулыг зай луулж байдаг учраас барагтай бол тоодоггүй бололтой. Аз болж энэхүү хаягдал хүнгүй, эзгүй газар унаж. Улаанбаатар хотын хөл хөдөлгөөн ихтэй газарт унасан бол аюул болох байсныг харин бид санаж явах учиртай. Манай эрдэмтэд, цэрэг, тагнуул, цагдаа, онцгой, тусгайнхны тархийг шавхсан хүнд ажилд нь бид нэмэр болох үүднээс ийн эрэн сурвалжиллаа. Үргэлжлэлийг “Өнөөдөр” сониноос авч уншина уу.
Б.НАНДИНТҮШИГ, Ш.ДАВААДОРЖ
.jpg)






Уншигчдын сэтгэгдэл
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ
АНХААР: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд mongolnews.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү.